windpark, auteur op Windpark Krammer

Achter de schermen: Joris Appelhof van Alsema

Windpark Krammer wordt gebouwd door echte makers die door weer en wind aan de slag zijn op de Krammersluizen. In deze rubriek stellen we ieder keer één van die bouwers aan je voor. Waarom is Windpark Krammer een mooi project? Wat zijn de grootste uitdagingen? Joris Appelhof van Alsema, vertelt deze keer over zijn ervaring.

NAAM	Joris Appelhof
LEEFTIJD	29 jaar
WOONPLAATS	Assen
WERKGEVER	Alsema
ROL IN PROJECT	Uitvoerder

Wat was jouw eerste gedachte toen je hoorde over de plannen van Windpark Krammer?
Ik had al snel door dat het een hele uitdagende klus zou worden voor ons. Dat komt onder meer door de strikte regels rondom ecologie en de veiligheid die gelden voor de werkzaamheden. Ook moeten we hoogspanningskabels leggen door smalle bermen. De werkruimte is zeer beperkt. Dat maakt deze klus anders dan anders.

Krammer team_alsema. — Het team van Alsema is door Windpark Krammer uitgeroepen tot Krammerkampioen van 2017. Joris houdt de beker vast.

Leg eens uit wat je precies doet tijdens de bouw van Windpark Krammer?
Ik heb een coördinerende rol. Ik zorg er samen met mijn collega’s voor dat alle werkzaamheden volgens schema worden uitgevoerd. Zo meten wij allerlei zaken na en zetten we het werk alvast uit, zodat we voortgang kunnen houden met het werk.

De hoogspanningskabel is bijna aangekomen bij het eindpunt. Hoe is het tot nu gegaan?
In het begin ging het wat moeizaam. Dit kwam omdat de grond erg nat was. Je maakt vooraf allerlei inschattingen en berekeningen, maar de praktijk kan altijd iets anders zijn. Dit heeft voor wat vertraging gezorgd, maar deze hebben we gelukkig weer in kunnen halen.

Kun je iets vertellen over jullie manier van werken?
We hebben een aantal methodes gebruikt om de hoogspanningskabels te kunnen leggen. Zo heeft Alsema een ploeg ontworpen die we achter een bulldozer kunnen hangen. Op die manier kunnen we drie kabels in een keer de grond in ploegen. Hierdoor tast je de grond veel minder aan. Dit hebben we vooral toegepast wanneer we op de grond van boeren aan het werk waren. Ook hebben we een deel van de kabel via open ontgraving aangelegd. Doordat je op dijken werkt is het een extra uitdaging omdat je de grondlagen onder een talud in de originele staat moet terugbrengen.

Waarom is Windpark Krammer voor jou een mooi project om aan te werken?
Ik vind het mooi om te zien dat het is gelukt om rondom de sluizen zo’n groot en complex project te realiseren. Voor Alsema is deze klus natuurlijk een mooie opdracht!

Terug naar overzicht

Hoe ziet de kabelverbinding er precies uit?

De eerste windturbines van Windpark Krammer worden inmiddels opgebouwd, zodat ze straks de wind om kunnen zetten in elektriciteit. De kabelverbinding tussen Krammer en Middelharnis zorgt ervoor dat die elektriciteit bij de eindgebruikers terecht komt. Hoe die verbinding er precies uitziet, kun je hier lezen!

Parkbekabeling: wanneer de turbine straks draait en elektriciteit produceert, wordt deze via een 33 kV-verbinding naar het Transformatorstation gebracht. Elke windturbine is aangesloten op een 33kV kabel die de geproduceerde elektriciteit richting het Transformatorstation brengt. 1 kV staat gelijk aan 1000 Volt. Er staat dus een spanning van maar liefst 33.000 Volt op deze kabel. Ter vergelijk: een ‘normaal’ stopcontact is 230 Volt.

De turbines zijn allemaal verbonden met het transformatorstation.

Transformatorstation: in het transformatorstation wordt de spanning
Een van de transformatoren in de fabriek

getransformeerd van 33 kV naar een hoogspanning van 150 kV. Vanwege het grote vermogen van Krammer vereist de landelijke netbeheerder dat we op dat spanningsniveau aansluiten. Het voordeel van zo’n hoge spanning is dat er in de kabel minder verlies optreedt. Twee transformatoren doen het werk. Er is bewust gekozen om er twee te plaatsen, zodat in tijden van onderhoud of gebreke, de ander door kan blijven gaan. Ze worden in normaal bedrijf wel allebei continu gebruikt. Vanaf de Parallelweg op de Philipsdam is vooral de scherfmuur goed te zien. Hierachter staan de transformatoren – afzonderlijk van elkaar, ook gescheiden door een muur – opgesteld. Mocht er onverhoopt iets gebeuren met een transformator, dan beschermt de muur de omgeving en de andere transformator. Voor deze muur staat ook de 150 kV-schakelinstallatie, ook wel ‘PASS-unit’ genoemd. Deze zorgt voor de verbinding van de transformatoren met de ondergrondse 150 kV-kabelverbinding die richting het TenneT-station Middelharnis gaat.

Aan de 'achterkant' van het transformatorstation worden de transformatoren geplaatst. — Aan de ‘achterkant’ van het transformatorstation worden de transformatoren geplaatst.

Transformatorstation vanaf parallelweg — De transformatoren staan veilig achter de scherfmuur.

150 kV-kabel: pas in Middelharnis gaat onze stroom het net op. De
Doorsnede van de 150-kV kabel

hoogspanningskabel moet dus nog ruim 13 kilometer overbruggen. Er is gekozen om de kabel niet in een rechte lijn te trekken, maar om hem zo aan te leggen dat de eigenaren van de grond waar de kabel doorheen loopt er het minste last van hebben. De kabelverbinding bestaat eigenlijk uit drie dikke kabels, waardoor de totale kabellengte bijna 40 kilometer is. Ook is er naast de elektriciteitskabels nog een glasvezelkabel aangelegd die zorgt voor de communicatie tussen TenneT-station in Middelharnis en het transformatorstation. Om de grondeigenaren minder overlast te bezorgen, is gekozen voor een speciale manier om de kabel in de grond te brengen: het kabelploegen. Voor ongeveer 6 kilometer van de verbinding is gebruik gemaakt van deze methode. De overige 7 kilometer van de verbinding is met open ontgravingen en horizontaal gestuurde boringen in de grond gebracht. Wanneer de kabel volledig in de grond ligt, wordt deze uitgebreid getest. Zo wordt deze bij de hoogspanningstest maar liefst getest met 2,5 keer de ‘normale’ spanning!

Kabelploeg — Met een speciale kabelploeg wordt de 150 kV-kabel in de grond gebracht.

Route 150 kV-kabel richting Middelharnis

De kabels worden in stukken van 1,5 kilometer per haspel aangeleverd.

TenneT-schakelstation: na 13 kilometer kan de kabel dan eindelijk in het ‘stopcontact’ van het TenneT-schakelstation in Middelharnis worden geplugd. Het bestaande 50 kV-station van Stedin is uitgebreid met een 150 kV schakeltuin waar onder andere Windpark Krammer op kan aansluiten.

Het originele Stedin station is uitgebreid met een 150 kV-schakelstation

De kabel wordt bij het TenneT-schakelstation in Middelharnis aangesloten

Energization: wanneer alle werkzaamheden aan de kabel, het transformatorstation en het TenneT-schakelstation klaar zijn, worden ze tijdens de zogenoemde ‘Energization’ onder spanning gezet. Hierna kan snel de eerste kWh het net op. Het is de bedoeling dat Energization in november 2017 plaats vindt. Dan kunnen onze eindgebruikers de eerste Krammerstroom gebruiken!

Terug naar overzicht

Eerste twee torenkranen in opbouw

Het zal niemand ontgaan zijn: de eerste twee torenkranen voor Windpark Krammer worden opgebouwd. Voor de liefhebbers: het zijn kranen van het merk Liebherr type 1000 EC-B 125. Het gebruik van deze kranen is uniek voor Nederland. Maar waarom zijn deze kranen precies nodig en kunnen niet alle turbines opgebouwd worden met ‘normale’ rupskranen?

Smalle dijk

Een torenkraan neemt in de eerste plaats een stuk minder ruimte in. Windpark Krammer wordt gebouwd op en om de Krammersluizen. Soms komt er zelfs een turbine te staan op een smalle dijk waar nu nog voor een gedeelte water is. Het is nagenoeg onmogelijk om met grote kranen en veel transport op deze dijken te werken.

Daarbij is het zelfs een wereldprimeur dat de torenkraan wordt geïntegreerd in het fundament van de turbine! Hoe dat precies gaat, is terug te lezen in het stuk over de fundaties.

Hoge windsnelheid

Gelukkig waait het hard op de Krammersluizen. Met een torenkraan kan met hogere windsnelheid gebouwd worden en de turbine wordt in één keer afgebouwd. Normaal gesproken wordt een turbine in twee delen opgebouwd: de toren en de rest.

Op- en afbouw

Het fundament van de torenkraan blijft na de bouw van een turbine gewoon
staan. Zo kan er ook gemakkelijk een onderdeel vervangen worden indien nodig. Uniek aan de torenkraan is ook de opbouw: hij bouwt zichzelf namelijk op. In totaal zijn tijdens de bouw van Krammer drie torenkranen actief op circa 18 locaties. De rest van de turbines wordt opgebouwd via een rupskraan.